Opinie namens de taalexperts van Foyer vzw: Investeer in de cape, niet in het keurslijf

9 juli 2025

“Het taalprobleem in ons onderwijs is nog nooit zo groot geweest en kinderen die thuis geen Nederlands spreken, scoren slechter op PISA-tests en hebben drie keer meer kans op schooluitval.” Toen minister Zuhal Demir haar nieuwe conceptnota ‘Ieder kind taalheld’ voorstelde, waren we bij Foyer vzw (het Brusselse expertisecentrum voor meertalig opgroeien) niet alleen verrast, maar ook bezorgd. Dat er meer aandacht en middelen gaan naar taalontwikkeling in het onderwijs is zonder meer positief. In een diverse context als Brussel, waar meertaligheid de norm is en niet de uitzondering, is taalvaardigheid in het Nederlands essentieel voor onderwijssucces, maatschappelijke participatie en latere kansen op de arbeidsmarkt. Maar een taalbeleid dat vertrekt vanuit wantrouwen tegenover thuistalen, slaat de bal mis. Goed bedoelde maatregelen kunnen nefast uitdraaien als ze vertrekken vanuit een beperkend denkkader. Zoals ook BRUZZ gisteren rapporteerde, blijkt de invoering van aparte taalklassen voor meertalige kinderen in het Brusselse onderwijs niet realistisch. Wij gaan een stap verder: het is niet alleen onrealistisch, het is ook pedagogisch onwenselijk.

De conceptnota van Demir suggereert dat de mindere schoolresultaten van kinderen die thuis geen Nederlands spreken, te wijten zijn aan hun meertaligheid. Dat is een misvatting die al te lang blijft hangen. Onderzoek en praktijkervaring tonen aan dat niet de meertaligheid, maar kans- en taalarmoede de echte verklarende factoren zijn. Taalarmoede is geen kwestie van welke taal een kind spreekt, maar van hoeveel rijke, stimulerende taalervaringen het krijgt. Door meertaligheid te problematiseren, missen we de kans om net die rijkdom in te zetten als hefboom voor leren en ontwikkeling. Het is dus net in een stad als Brussel van cruciaal belang om in te zetten op meertalige taalontwikkeling in plaats van kinderen in aparte trajecten te duwen.

We juichen toe dat er extra ondersteuning komt voor kleuters via kleine groepjes: een effectieve aanpak die in de praktijk zijn nut al bewezen heeft. Maar aparte klassen in het lager onderwijs voor kinderen die het Nederlands nog onvoldoende beheersen? Je geneest geen nieuwe uitdagingen met medicijnen die veertig jaar geleden ook al niet werkten. Dat hebben wij bij Foyer reeds kunnen ondervinden door onze jarenlange ervaring. Bovendien toont wetenschappelijk onderzoek net aan dat kinderen veel leren van klasgenoten die bepaalde vaardigheden al onder de knie hebben. Heterogene klassen, waarin kinderen zich kunnen optrekken aan elkaar, zijn dus cruciaal. Segregatie verarmt, diversiteit verrijkt.

We onderschrijven ook het belang van vroeg contact met de schooltaal, maar stellen ons ernstige vragen bij het oprichten van taalkampen voor peuters. Investeren in toegankelijke, kwaliteitsvolle kinderopvang is niet alleen effectiever, maar ook rechtvaardiger. Die opvang is juist dé plek bij uitstek om taalontwikkeling op jonge leeftijd breed en inclusief te stimuleren. En dan is er nog het voorstel om ouders die onvoldoende Nederlands spreken, hun schooltoelage af te nemen. Ouders straffen is nooit een doeltreffende manier om kinderen te helpen. Wat wel werkt? Ouders versterken. Bij Foyer ontwikkelden we initiatieven zoals het spel Liba Lingua, dat ouders stimuleert om van bij de start actief aan de taalontwikkeling van hun kinderen bij te dragen, zowel in de thuistaal als in het Nederlands en steeds met het oog op samenwerking tussen ouders en de school. Dergelijke projecten worden positief onthaald in scholen, maar krijgen tot op heden geen beleidsmatige steun.

Taalhelden worden niet geboren in aparte klassen. Ze groeien op in een samenleving die hun meertaligheid erkent als een troef. Wie het meertalige kind reduceert tot een taalachterstand, mist niet alleen de pedagogische en wetenschappelijke evidentie, maar ook de kans om echt toekomstgericht te werken. We roepen beleidsmakers op om te kiezen voor onderbouwde, duurzame en inclusieve oplossingen. Want als we écht willen dat elk kind een taalheld wordt, dan is het hoog tijd dat we stoppen met hun cape af te pakken, louter omdat die in meer dan één taal geweven is.

DeMorgen publiceerde deze opinie op hun website, lees het artikel hier!

Lees ook wat andere experts te zeggen hebben over de conceptnota van minister Demir:

Terug