Wat heet ‘dekolonizeren’?

Johan Leman, 2 juni 2025

Tijdens de voorbereiding van een expo in het najaar over “Brussel, la Congolaise, in museum MMM, had ik de kans meerdere Brusselse Congolezen te kunnen spreken van wie de aankomst in Brussel op verschillende perioden teruggaat uit de jaren 1950-1985. Hen beluisterend heb ik proberen te begrijpen wat ‘bevrijd worden van kolonisering’ voor hen betekent. Hier doe ik een eerste poging om enkele zaken samen te vatten, open voor debat en niet bewerend dat ik alles goed zou begrepen hebben.

Sprekend over gekoloniseerd worden, heb ik volgende elementen gehoord:

1. Zich gekoloniseerd voelen valt niet te herleiden tot een zich als gediscrimineerd ervaren zoals dit vaak voorkomt onder migranten die van elders komend door sommige mensen gezien worden als een stuk terrein van andere autochtone inwoners innemend.-
2. Zich gekoloniseerd voelen heeft deels te maken met het feit dat men beseft dat anderen de grondstoffen in een land dat niet van hen is, zijn komen exploiteren zonder daarvoor de juiste waarde teruggegeven te hebben, maar het valt er niet toe te herleiden.
3. Zich gekoloniseerd voelen heeft te maken met het feit dat je zelf geen beslissingen voor jezelf mocht nemen en dat anderen voor jou beslisten, op punten die je nochtans als autochtone bewoner van een land toekomen.
4. Zich gekoloniseerd voelen heeft, vooral in het Belgische geval, te maken met het feit dat de koloniserende instantie een mythe gecreëerd heeft, waarbij zij zich met een hogere, haast onbereikbare status afzondert van de autochtone bewoner die men inprent dat die nieuwe ‘blanke’ status eigenlijk zo goed als onbereikbaar is en men dat echt deed geloven, via onderwijs (als systeem, niet per se de individuele personen), segregerend woonbeleid. En tewerkstelling. Men voelt zich als autochtone bewoner diep gekrenkt als men beseft dat die mythe totaal onterecht was.

Dekolonizeren heeft dus vooral met de punten 3 en 4 te maken, die daarenboven belast worden met de punten 1 en 2. Ik vermoed dat er nogal wat is dat me ontgaat, maar hiermee alleen al is er bij ons nog veel werk te verrichten.

Terug