Voor nieuwkomers zit Brussels erfgoed vooral in haar meertaligheid en multiculturalisme

Johan Leman, 22 april 2026

Op 26 april vieren we Erfgoeddag. Maar wat is erfgoed, en van wie is het? Als er één stad is in België waar erfgoed nooit stilstaat, dan is het wel Brussel. De stad is altijd een kruispunt geweest van steeds maar nieuwe mensen, van handel, van talen, van ideeën. En in die zaken is verandering een constante gebleven.

Neem nu de kanaalzone. In de 19e eeuw kwamen de arbeiders er vanuit Vlaanderen en Wallonië. Volgden: de Nederlanders, Italianen, Joodse Oost-Europeanen, Congolezen, Grieken, Spanjaarden, Portugezen, Marokkanen, Turken, enzovoort.

Elke golf was een samengaan van ebbe en vloed, en telkens bleven sporen achter – in wijken, in talen, in religies, in smaken en geuren. Brussel is een erfgoed-mozaïek, met af en toe ook scheuren en breuken.

Uit interviews met mensen die na 2000 naar Brussel gekomen zijn, blijkt dat ze Brussel niet op de eerste plaats verbinden met gebouwen, maar met een veelheid aan talen en culturen. Jawel, ze kennen ook wel de Grote Markt, het Jubileumpark, enkele statige herenhuizen en de klassieke musea. Maar dit is het erfgoed voor de toeristen uit andere continenten of voor de Europeanen die even drie dagen in Brussel langs komen. Voor de nieuwkomers, vaak hooggeschoolden, die in Brussel komen wonen, is het Brusselse erfgoed iets anders. Het is vooral het immateriële erfgoed: de traditie van een veelheid aan talen horen bij een bezoek aan een grote winkelruimte, de traditie van een ‘iedereen een plaats laten vinden’, van openheid voor anders-zijn. Velen onderscheiden Brussel op dit vlak van de rest van België. Hoe vaak heb ik niet horen zeggen: “ik ben Brusselaar, geen Belg”.

Tot dit immateriële erfgoed behoren ook de vele migratieverhalen, zoals het MigratieMuseumMigration (mmm.brussels) er toegang toe biedt.

Dit zal op termijn normaal ook tot interessant materieel erfgoed leiden, waarbij originele hybridisering tot de mogelijkheden behoort. Maar daarvoor is het, op hoge-kwaliteitsniveau, nog te vroeg.

Erfgoeddag zou de Brusselaar momenteel moeten uitnodigen om eens niet enkel naar gebouwen te kijken als erfgoed, maar naar de vele andere mensen die verschillen van diegenen die hij gewoon is, door andere wijken te bezoeken op grotere afstand van diegene waar men woont of werkt.

Terug