Artistieke cultuur maakt enkel bottom-up kans op slagen in volkswijken

Johan Leman, 23 juni 2025

In volkswijken wordt artistiek-cultureel werk bottom up georganiseerd, zo niet wordt het afgewezen door de bewoners zelf.

Cultuurbonzen hebben het vaak moeilijk om dit te begrijpen, maar wil je in sociaal marginalere volkswijken efficiënt een artistiek-cultureel programma opbouwen, dan is het enorm belangrijk dat de bewoners zich erin herkennen en zich ermee vereenzelvigen. Zij moeten de eerste betrokkenen en initiatiefnemers zijn.

Betekent dit dat men niets artistiek avant-garde van buiten af kan inbrengen? Of betekent dit dat initiatiefnemers niet van buiten de wijken mogen afkomstig zijn? Neen, maar hun inbreng moet mondjesmaat en met respect voor wat er al bestaat gebeuren en de inbreng van buitenaf mag niet de focus zijn van waaruit men een heel programma ontwikkelt, de indruk wekkend bij de bewoners dat ze eigenlijk zelf weinig uit zichzelf te bieden hebben en dat het grote Licht van buitenaf moet ingevoerd worden.

Komt het artistiek-culturele te veel van buitenaf dan wordt het als kolonizerend ervaren en zal het afgewezen worden. In het beste geval trekt het aanbod dan heel weinigen van binnen de wijk aan en worden de participanten eenmalige bezoekers aan een wijk bij gelegenheid van een evenement. In het slechtste geval wordt het aanbod op agressieve wijze beschadigd en worden bezoekers ervan lastig gevallen.

Eigenlijk is dit reeds een basisregel voor het sociaal werk, alhoewel daar gemakkelijker iets top-down kans maakt om niettemin enkele positieve sporen achter te laten. Maar het geldt des te meer voor het artistiek-culturele! De charme indertijd van de Zinneke Parade in Brussel, jaren geleden, was dat de organisatoren dit begrepen hadden.

Ben benieuwd hoe Molenbeek 2030 zich bij Europa aandient.

Terug