Waarom kan Molenbeek niet als Gdansk worden?

Johan Leman, 7 september 2025

Wie het verleden van Molenbeek bestudeert, ontdekt een enorm sociaal en cultureel potentieel, een culturele hoofdstad van Europa waardig.

Nergens in Brussel is de beginnende industrialisering in de 19^de eeuw zo nadrukkelijk nog altijd zichtbaar, tot en met een historische hijskraan langs het kanaal, een collectieve volksbakkerij (industriële Horta), de restanten van een enorme Bronsfabriek (met een internationaal verleden dat tot in de VS reikt), een opdeling van wijken, variërend van een wijk van grote bedrijven tot een wijk voor bedrijven die toeleverden of afwerkten, naar een wijk met opslagplaatsen die paalden aan de Haven van Brussel en aan het eindstation voor de treinen voor vrachtvervoer. Dit is allemaal nog heel herkenbaar in het huidige Molenbeek, maar zoals een stad als Gdansk gedaan heeft met zijn verleden, moet je het willen herïnterpreteren en valoriseren.

Dan heb je de periode van het interbellum die erop gevolgd is, met zijn heel mooie St-Jan Baptist kerk (architect: Diongre, jawel… die van Flagey) en zijn mooie (nu verkommerende) sociale woningen. OK, het marktplein en de ertoe leidende hoofdstraten hebben niet hetzelfde artistieke niveau als in Gdansk het geval is…

En tenslotte heb je dan de periode van de grote internationale migraties, waar MigratieMuseumMigration een gezicht aan geeft. Dit laatste multiculturele niveau ontbreekt in een stad als Gdansk, maar zou je in Molenbeek veel sterker kunnen ontwikkelen dan nu het geval is. Het potentieel is er (Maison des Cultures, Foyer, Vaartkapoen,…).

Je kan aan dit geheel van drie periodes een mooi toekomstgericht gezicht geven: een Molenbeek dat aansluit enerzijds bij het vernieuwde, en naar blijkt: goed beheerde – Tour & Taxis, en bij het komende museum Kanaal. Maar dan moet je wel eerst het verleden kennen, een correcte visie erop ontwikkelen en putten uit het enorme sociale (- het sterk ontwikkelde verenigingsnetwerk) en culturele (- wat niet tot muziek en theater herleid mag worden!) potentieel dat totaal onderbenut in Molenbeek aanwezig is.

Vandaar mijn oproep: laat Molenbeek aansluiten bij zijn verleden… en met enige visie op de toekomst krijg je een universele uitstraling. Wat in Gdansk mogelijk was, moet hier ook kunnen! Het tekort aan correcte en creatieve visie hierop is wraakroepend.

Terug