11 november: Ook Congolezen hebben in 1914-1918 voor België hun leven verloren

---

Johan Leman, 4 november 2026

Minstens 32 Congolezen hebben in 1914-1918 op vrijwillige basis dienst genomen in het Belgisch Leger. Men noemde ze het Corps des Volontaires Congolais. De meesten waren voor 1914 in België aangekomen als “petit boy” of als matroos. Enkelen sneuvelden aan de IJzer in 1918: François Mabila en Jean-Baptiste Jessy. Anderen lieten eveneens het leven: Antoine  Bomjo in Antwerpen, Joseph Lopiko in Luik en Jean-Jacob Ilanga in Gent.

Onder de 32 Congolese militairen, die allen in Schaarbeek op 11 november aan de Riga square herdacht worden, zijn enkelen iets meer in het Belgisch-Congolese geheugen blijven voortleven: Paul Panda Farnana (die nadien belangrijk werd in de Congolese emancipatiestrijd), Joseph Adipanga, Albert Kudjabo, Honoré Kulu, Simon Lisasi (die tussen de 2 wereldoorlogen de carabouya-suikerbonbons lanceerde), Antoine Yoka, Antoine Manglunki,…

Maar men mag ook de inzet van de “Force Publique” (België’s koloniaal leger) in Oost-Afrika (Tanzanië, Rwanda en Burundi, toenmalig Duits koloniaal gebied) niet vergeten. De hogere officieren waren Belgen, de soldaten Congolezen.

In 1916 vond de legendarische verovering van Tabora plaats, wat een belangrijk Duits militair centrum was. In 1917 werd het plateau van Mahenge ingenomen. Beide plaatsen bevonden zich in het huidige Tanzanië.

De Congolese bijdrage bestond niet alleen uit soldaten die daadwerkelijk vochten. Er waren ook duizenden Afrikaanse dragers, arbeiders en andere ondersteunende krachten. In België werd dit gevierd als een groot Belgisch succes. De soldaten waren hoofdzakelijk Congolezen, terwijl de meeste hogere officieren Belgen waren.

Tijdens de veldtocht teen de Duitsers in Oost-Afrika sneuvelden volgens de Belgische cijfers 3.895 Congolese soldaten en stierven 7.124 Congolese helpers en dragers.

Enkel de hogere officieren kregen nadien een officiële erkenning.

Terecht worden op 11 november op initiatief van Bakushinta ook de Congolese helden herdacht worden.

Terug